• Στο θεμέλιωμα ενός καινούργιου σπιτιού

    Η θεμελίωση ενός καινούργιου σπιτιού είταν μια διακριτική και αισιόδοξη ώρα του χωριού. Ένα γύρω από τα ανοιγμένα θεμέλια συγκεντρώνονταν ο παπάς με ένα-δύο ψάλτες (ύστερα από πρόσκληση) και πολλοί χωρικοί. Πάνω από την ανατολική, συνήθως, γωνιά διαβαζόταν η σχετική ευχή, και στο τέλος ο ιερέας έθετε την πρώτη πέτρα στο θεμέλιο, απάνω στην οποία χάραζε ένα πρόχειρο σταυρό. Κείνη τη στιγμή πρόσεχαν όλοι να μην αφήσουν τον ίσκιο τους μες στο θεμέλιο, μήπως «στοιχειωθούν», οπότε θα πέθαιναν, όπως πίστευαν, τον ίδιο χρόνο. Συγχρόνως ο νοικοκύρης ή κάποιος χωριανός του έσφαζε μες στο θεμέλιο έναν πετεινό, και με το αίμα που έτρεχε ράντιζε τα θεμέλια σ’όλο το μήκος, ενώ οι μάστοροι «μάτωναν» λίγο την άκρη των σφυριών τους «για να μη χτυπούν όταν θα έχτιζαν το σπίτι». Το κεφάλι του κόκορα το τοποθετούσαν δίπλα στο θεμέλιο λίθο, και στις τέσσερις γωνιές θεμελίωναν μπουκαλάκια με αγιασμό. Έριχναν επίσης οι άντρες και νομίσματα μέσα στο θεμέλιο, κι εύχονταν όλοι «καλορίζικο»1. Ύστερα απ’ αυτή τη διαδικασία, η νοικοκυρά κερνούσε τους συγκεντρωμένους χωρικούς με ρακί, προσφέροντας παράλληλα λουκουμάδες σ’ όλους, μικρούς και μεγάλους. Μέσα από τέτοιαν ατμόσφαιρα τώρα, συνέχιζαν οι τεχνίτες το έργο τους στα θεμέλια, αφού μάζευαν για λογαριασμό τους μέσα απ’αυτά τα ριχμένα χρήματα. Είταν κι αυτό ένα δικαίωματά τους, το «θεμελιάτικο», όπως το έλεγαν. Δικαίωμά τους επίσης είταν και το φαγητό, που υποχρεωνόταν από το έθιμο να τους προσφέρει ο νοικοκύρης το μεσημέρι.

    1. Δεν ξέρουμε αν τα ίδια συνέβαιναν και κατά τη θεμελίωση ενός ναού, γιατί δεν υπάρχει γραφτό μνημείο ούτε κάποια παράδοση. Πάντως ένα «θεμελιάτικο» δικαίωμα διατηρούσαν οι κατασκευαστές της εκκλησίας στη Ζαγορά του 1803 (Απόστολου Γ. Κωνσταντινίδου, Τα εν τω Πηλίω όρει παλαιά και σύγχρονα χριστιανικά Μνημεία, όπ.π., σελ. 96). Δεν ξεκαθαρίζεται όμως τι είταν αυτό. Πιθανότατα κάποια προσφορά χρημάτων στους μαστόρους.